Nhồi máu cơ tim là một tình trạng cực kỳ nguy hiểm và có thể xảy ra đột ngột. Khi cơn đau tim xảy ra, một phần của cơ tim bị thiếu oxy do tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến tình trạng đau ngực dữ dội, khó thở và có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Trong những phút giây đầu tiên, sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim tại nhà đúng cách và kịp thời có thể quyết định sự sống còn của bệnh nhân.
Tầm quan trọng của việc sơ cứu cho người nhồi máu cơ tim
Nhồi máu cơ tim cấp là một tình trạng y tế cấp cứu xảy ra khi một hoặc nhiều động mạch vành bị tắc nghẽn, khiến một phần cơ tim thiếu máu và oxy. Mỗi phút trôi qua mà không có sự can thiệp sẽ làm tăng mức độ tổn thương cho cơ tim, có thể gây hoại tử cơ tim và dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Khi sơ cứu đúng cách và kịp thời, sẽ giúp:
- Cứu sống bệnh nhân: Sơ cứu kịp thời giúp duy trì dòng máu và cung cấp đủ oxy cho tim, làm giảm nguy cơ tổn thương nghiêm trọng. Việc gọi cấp cứu nhanh chóng và thực hiện các bước sơ cứu cơ bản có thể quyết định sự sống còn của bệnh nhân, tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa sự sống và cái chết.
- Giảm thiểu tổn thương cho cơ tim: Mỗi phút trì hoãn sẽ dẫn đến sự hủy hoại nhiều hơn của tế bào cơ tim do thiếu máu và oxy. Sơ cứu kịp thời giúp giảm thiểu diện tích bị tổn thương của cơ tim, giúp bảo vệ tim khỏi những tác động lâu dài và giảm nguy cơ phải đối mặt với các bệnh lý tim mạch nặng nề trong tương lai.
- Tăng khả năng hồi phục: Sơ cứu nhanh chóng giúp bệnh nhân hồi phục tốt hơn sau cơn nhồi máu cơ tim. Các biện pháp sơ cứu đúng cách tạo cơ hội để bệnh nhân nhận được sự chăm sóc y tế kịp thời, từ đó phục hồi nhanh chóng hơn, hạn chế các vấn đề sức khỏe kéo dài.
- Giảm thiểu biến chứng lâu dài: Nhồi máu cơ tim có thể để lại những hậu quả lâu dài như suy tim hoặc rối loạn nhịp tim. Sơ cứu kịp thời giúp giảm thiểu sự phát triển của các biến chứng này, giúp bệnh nhân có cơ hội sống với chức năng tim ổn định hơn và giảm thiểu ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
- Tạo điều kiện để can thiệp y tế chuyên sâu: Khi bệnh nhân được sơ cứu kịp thời và nhanh chóng đưa đến bệnh viện, các bác sĩ có thể thực hiện các phương pháp điều trị chuyên sâu như thông tắc mạch máu, đặt stent, hoặc sử dụng các phương pháp can thiệp khác để giúp phục hồi lưu thông máu và bảo vệ cơ tim, từ đó nâng cao cơ hội sống sót và hạn chế tổn thương cho tim.
Hướng dẫn cách sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim tại nhà
Nhồi máu cơ tim là tình trạng khẩn cấp cần được xử lý ngay lập tức. Thời gian là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự sống còn của bệnh nhân. Để tăng cơ hội sống sót và giảm thiểu tổn thương cho tim, việc sơ cứu kịp thời trong vòng 2 giờ đầu từ khi cơn đau thắt ngực bắt đầu là rất cần thiết.
Dưới đây là hướng dẫn cách sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim mà ai cũng nên biết:
Đối với bản thân người bệnh
Khi nhận thấy bản thân có dấu hiệu nhồi máu cơ tim, bạn cần nhanh chóng:
- Dừng ngay công việc và nghỉ ngơi: Khi cảm thấy có triệu chứng nhồi máu cơ tim (đau ngực, khó thở), người bệnh cần dừng ngay mọi hoạt động đang làm. Hãy ngồi nghỉ hoặc nằm trong tư thế nửa nằm nửa ngồi (co đầu gối, nghiêng khoảng 75 độ so với mặt đất) để giảm áp lực cho tim và cơ thể.
- Thở nhẹ nhàng và giữ cơ thể thoải mái: Buông lỏng vai và hai cánh tay, cố gắng thở nhẹ nhàng qua mũi, tránh cố hít sâu hoặc nín hơi. Việc này giúp cơ thể thư giãn, giảm căng thẳng, tránh làm tăng thêm gánh nặng cho tim.
- Cởi bớt quần áo và nới lỏng các vật dụng: Cởi áo khoác ngoài, nới rộng khăn quàng cổ hoặc cà vạt nếu có để giảm sự cản trở lưu thông khí và máu.
- Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ: Nếu có sẵn thuốc trị đau thắt ngực theo đơn của bác sĩ, bệnh nhân cần uống một liều thuốc ngay. Nếu có Nitroglycerin dạng viên ngậm dưới lưỡi hoặc dạng xịt, dùng ngay 1 viên hoặc xịt dưới lưỡi 2 lần khi có cơn đau ngực. Nếu sau 5 phút cơn đau không giảm, có thể dùng thêm một liều nữa.
- Sử dụng Aspirin (nếu có chỉ định): Nếu bác sĩ đã chỉ định uống aspirin, người bệnh có thể nhai một viên aspirin hoặc uống dạng sủi để giúp ngăn ngừa cục máu đông. Tuy nhiên, không để quá 15 phút mà không gọi cấp cứu.
- Gọi cấp cứu ngay lập tức: Hãy nhờ người gọi xe cấp cứu hoặc trực tiếp đi đến bệnh viện gần nhất nếu có thể. Việc đưa bệnh nhân đến bệnh viện kịp thời là vô cùng quan trọng để tiếp nhận các phương pháp điều trị chuyên sâu.
Đối với người thân của bệnh nhân
- Trấn an và giữ người bệnh thoải mái: Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, hãy giữ người bệnh nằm ở tư thế nửa nằm nửa ngồi ở nơi thoáng mát, tránh tạo áp lực hoặc làm bệnh nhân cảm thấy căng thẳng. Nói chuyện nhẹ nhàng, tránh hỏi quá nhiều hoặc nói to, điều này có thể làm tăng sự lo lắng của bệnh nhân.
- Cho bệnh nhân dùng thuốc theo hướng dẫn: Nếu người bệnh có sẵn thuốc aspirin hoặc nitroglycerin, hãy cho bệnh nhân uống theo chỉ định của bác sĩ nếu có sẵn thuốc trong đơn.
Nếu bệnh nhân đã bất tỉnh và không thở, người thân cần thực hiện ép tim ngoài lồng ngực và hô hấp nhân tạo ngay lập tức.
Ép tim ngoài lồng ngực:
- Đặt bệnh nhân lên một bề mặt cứng, quỳ gối ở bên trái bệnh nhân.
- Đặt hai bàn tay lên vùng tim (khoảng giữa hai núm vú, khoang liên sườn 4-5 bên trái, ngay trên xương ức).
- Dùng toàn bộ lực ép mạnh và sâu xuống 1/3 lồng ngực, sau đó thả tay ra. Lặp lại động tác này liên tục 60 lần/phút để giúp tăng cường co bóp tim.
Hô hấp nhân tạo:
- Đặt bệnh nhân nằm thẳng trên mặt phẳng, kiểm tra dị vật trong miệng và kê cao cổ để đầu hơi ngửa ra sau.
- Bịt mũi bệnh nhân và dùng miệng của mình thổi khí vào miệng bệnh nhân, tiếp tục thổi khí vào khoảng 2-3 lần để bệnh nhân nhận được oxy.
Lưu ý quan trọng: Các kỹ thuật sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim này chỉ nên được thực hiện nếu bạn đã được huấn luyện và nắm vững các bước thực hành sơ cứu. Việc áp dụng đúng cách có thể giúp bệnh nhân sống sót và phục hồi nhanh chóng, nhưng nếu bạn không chắc chắn, tốt nhất là gọi cấp cứu và chờ sự can thiệp của các chuyên gia y tế.
Những điều cần tránh khi sơ cứu cho người bị nhồi máu cơ tim
Khi gặp phải tình huống người bị nhồi máu cơ tim, sơ cứu đúng cách có thể cứu sống bệnh nhân, nhưng cũng có một số lỗi phổ biến cần tránh để không làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
- Không để bệnh nhân tiếp tục vận động: Dừng ngay mọi hoạt động để giảm áp lực lên tim và tránh làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn.
- Không cho bệnh nhân ăn uống: Tránh cho bệnh nhân ăn hoặc uống bất kỳ thứ gì, vì điều này có thể cản trở việc cấp cứu sau này.
- Không tự ý di chuyển bệnh nhân: Đừng di chuyển bệnh nhân nếu không cần thiết. Giữ họ trong tư thế thoải mái cho đến khi cấp cứu đến.
- Không làm bệnh nhân hoảng loạn: Giữ bình tĩnh và trấn an bệnh nhân. Lo lắng có thể làm tăng huyết áp và khiến tình trạng xấu hơn.
- Không dùng thuốc không đúng chỉ định: Chỉ sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý dùng thuốc.
- Không ngừng sơ cứu quá lâu: Nếu bệnh nhân ngừng thở hoặc bất tỉnh, vẫn nên tiếp tục sơ cứu cho đến khi có sự can thiệp của y tế.
- Không để bệnh nhân tự lái xe đến bệnh viện: Đừng để bệnh nhân tự lái xe, hãy gọi cấp cứu hoặc nhờ người thân đưa đến bệnh viện.
Phòng ngừa nhồi máu cơ tim
Để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:
- Ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều rau quả, ngũ cốc, và thực phẩm giàu omega-3. Giảm mỡ bão hòa, muối và đường.
- Duy trì trọng lượng khỏe mạnh: Kiểm soát cân nặng và duy trì lối sống năng động.
- Tập thể dục đều đặn: Tập ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện sức khỏe tim mạch.
- Quản lý căng thẳng: Thực hành thư giãn như yoga, thiền để giảm stress.
- Kiểm soát huyết áp và cholesterol: Kiểm tra định kỳ và duy trì mức huyết áp, cholesterol ổn định.
- Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu: Tránh hút thuốc và uống rượu quá mức để bảo vệ tim.
- Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra sức khỏe để phát hiện sớm và điều trị kịp thời các vấn đề tim mạch.
Sơ cứu nhồi máu cơ tim là kỹ năng quan trọng mà bất cứ ai cũng nên nắm vững, đặc biệt khi tình trạng này ngày càng phổ biến. Việc sơ cứu kịp thời không chỉ giúp duy trì sự sống mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều trị, giảm thiểu tối đa các di chứng lâu dài. Hiểu biết và hành động nhanh chóng trong những tình huống khẩn cấp sẽ giúp bạn cứu sống người thân hoặc người xung quanh, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch của chính mình.
THAM KHẢO THÊM:
